Quy trình và thời vụ trồng củ đậu tại Nghệ An

Củ đậu, còn gọi là sắn nước, là cây họ đậu thân leo. Muốn củ to, giòn và ít sâu bệnh cần chú ý: đất phải tơi xốp, không để úng; không dùng phân tươi; không bón thừa đạm; thường xuyên ngắt hoa và quả non.

1. Thời vụ trồng phù hợp

Người mới nên ưu tiên gieo từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 3. Vụ thu đông vẫn có thể trồng nhưng phải làm luống cao và chủ động rãnh thoát nước.

2. Quy mô thích hợp cho vườn gia đình

• Nên trồng thử 20 đến 50 cây.
• Luống rộng 1 đến 1,2 m, dài 3 đến 5 m.
• Hàng cách hàng 40 đến 50 cm; cây cách cây 25 đến 30 cm.
• Nếu trồng chậu, mỗi cây cần chậu 40 đến 50 lít, sâu ít nhất 35 đến 40 cm và có nhiều lỗ thoát nước.

3. Ủ rác thải gia đình làm phân hữu cơ

Nguyên liệu có thể dùng

• Vỏ rau củ, vỏ trái cây, rau già, cỏ non.
• Bã cà phê, bã trà.
• Vỏ trứng nghiền nhỏ.
• Lá khô, rơm, trấu, xơ dừa đã xử lý.
• Giấy carton không cán nhựa, xé nhỏ.

Không nên cho vào thùng ủ

• Thịt, cá, xương, sữa và thức ăn nhiều dầu mỡ.
• Thức ăn quá mặn.
• Phân chó mèo.
• Cây bị bệnh nặng.
• Nhựa, kim loại và vật liệu khó phân hủy.

Công thức ủ

Trộn theo thể tích: 2 phần vật liệu khô với 1 phần rác rau quả. Độ ẩm phù hợp giống như miếng bọt biển đã vắt, ẩm nhưng không chảy nước.

1. Dùng thùng nhựa có nắp, khoan một số lỗ nhỏ quanh thân để thông khí.
2. Lót đáy bằng lá khô hoặc trấu dày 10 đến 15 cm.
3. Cắt nhỏ rác bếp rồi cho vào từng lớp mỏng.
4. Mỗi lớp rác bếp phải được phủ kín bằng lá khô, trấu hoặc carton vụn.
5. Có thể bổ sung Trichoderma hoặc vi sinh phân giải hữu cơ theo nhãn.
6. Đặt thùng nơi có mái che, không để nước mưa chảy vào.
7. Đảo sau 7 đến 10 ngày, sau đó đảo lại mỗi 7 đến 14 ngày.

Chỉ dùng khi phân đã nguội, tơi, màu nâu sẫm, có mùi đất và gần như không còn nhận ra nguyên liệu ban đầu. Thời gian ủ thường khoảng 60 đến 90 ngày.

Xử lý sự cố khi ủ

4. Chuẩn bị đất và bón lót

Củ đậu thích đất thịt nhẹ hoặc đất pha cát, tơi xốp và thoát nước tốt. Đất cứng hoặc úng nước dễ làm củ nhỏ, méo hoặc thối.

1. Xới đất sâu khoảng 30 đến 35 cm.
2. Nhặt sạch đá, gạch và rễ cây lớn.
3. Lên luống cao 20 đến 25 cm trong vụ xuân; vụ thu nên cao 30 đến 40 cm.
4. Làm rãnh thoát nước rộng khoảng 25 đến 30 cm.

Cho mỗi 10 m2 đất, bón lót khoảng 25 đến 30 kg phân rác bếp đã ủ chín. Nếu đất nghèo, bổ sung 5 đến 10 kg phân trùn quế hoặc phân chuồng đã ủ hoai. Trộn đều trước khi gieo 7 đến 10 ngày.

Không dùng phân tươi. Không bón quá nhiều phân gà, bánh dầu hoặc dịch cá vì cây có thể phát triển nhiều dây lá nhưng ít củ.

5. Xử lý hạt và gieo

1. Chọn hạt chắc, không mốc, không bị mọt.
2. Ngâm hạt trong nước ấm khoảng 30 đến 35 độ C trong 6 đến 8 giờ.
3. Ủ trong khăn ẩm đến khi hạt vừa nứt vỏ thì đem gieo.
4. Gieo sâu 2 đến 3 cm.
5. Mỗi hốc gieo 2 hạt; khi cây có 2 đến 3 lá thật thì giữ lại một cây khỏe.
6. Phủ mặt luống bằng rơm hoặc lá khô băm nhỏ dày 2 đến 3 cm.

6. Lịch chăm sóc

7. Tưới nước

• Trong 10 ngày đầu, tưới nhẹ hằng ngày nếu trời không mưa.
• Khi cây đã khỏe, chỉ tưới khi lớp đất sâu 3 đến 5 cm bắt đầu se khô.
• Nên tưới đẫm vào gốc rồi để đất thoáng, không tưới lắt nhắt liên tục.
• Sau mưa lớn phải khơi rãnh ngay.
• Giảm tưới hoặc ngừng tưới 5 đến 7 ngày trước khi thu hoạch.

8. Phòng trừ sâu bệnh bằng biện pháp sinh học

Ưu tiên bắt sâu bằng tay, vệ sinh vườn, dùng bẫy và điều chỉnh tưới trước khi sử dụng chế phẩm sinh học.

Nguyên tắc dùng chế phẩm sinh học

• Chỉ dùng sản phẩm có nhãn rõ ràng và đúng đối tượng sâu bệnh.
• Phun vào chiều mát, không phun ngay trước mưa.
• Không tự ý trộn nhiều sản phẩm trong cùng một bình.
• Không pha thuốc vi sinh với vôi, chất sát khuẩn hoặc dung dịch kiềm mạnh.
• Tuân thủ đúng liều lượng, bảo hộ lao động và thời gian cách ly ghi trên nhãn.

9. Thu hoạch và bảo quản

Có thể đào kiểm tra từ khoảng 120 ngày sau gieo. Khi củ đạt kích thước mong muốn, vỏ căng và thịt chưa xơ thì thu hoạch. Đào cách gốc khoảng 20 đến 25 cm rồi moi dần để tránh làm trúng củ.

Củ vừa đào nên hong ở nơi râm cho khô đất. Không rửa nếu chưa sử dụng ngay.

10. Cảnh báo an toàn

Chỉ phần củ được dùng làm thực phẩm. Thân, lá, hoa, quả và đặc biệt là hạt củ đậu có độc. Không cho trẻ em hoặc vật nuôi nghịch, hái hoặc ăn quả và hạt.

Không nên tự ngâm hoặc xay hạt củ đậu để làm thuốc trừ sâu tại nhà.

11. Mô hình dễ làm cho người mới

Với vụ đầu, nên làm một luống khoảng 5 m2, trồng 20 đến 25 cây vào cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3. Bón khoảng 15 kg compost đã chín, làm luống cao khoảng 25 cm, chỉ bón thúc hai lần, ngắt toàn bộ hoa và kiểm tra sâu bệnh hai lần mỗi tuần.